و لم يسكر أيجلد ثمانين ؟ قال : لا وكلّ مسكر حرام . « 1 » فقه الحديث : در اين صحيحه ، حلبى از امام صادق عليه السلام مىپرسد : اگر مردى كه نبيذ خورده و مست نشده است دستگير گردد ، هشتاد تازيانه به او مىزنند ؟ امام عليه السلام فرمود : نه ، و هر مسكرى حرام است . « كلّ مسكر » مربوط به آن مشروب و متناول است و امام عليه السلام آن را به عنوان تعليل آورده ، يعنى هر مسكرى حرام است ؛ ليكن نبيذى كه اسكار ندارد به چه جهت هشتاد تازيانه در موردش اقامه مىشود ؟ ذيل اين روايت شاهد ارجاع ضمير به نبيذ است نه به شارب آن . 2 - وعنه عن فضالة ، عن العلاء ، عن محمّد بن مسلم ، قال : سألته عن الشّارب فقال : أمّا رجل كانت منه زلّة فإنّي معزّره ، وأمّا آخر يُدمن فإنّي كنت مهلكه عقوبة لأنّه يستحلّ المحرّمات كلّها ، ولو ترك النّاس وذلك لفسدوا . « 2 » فقه الحديث : در اين مضمره‌ى صحيحه ، محمّد بن مسلم از امام عليه السلام مىپرسد - شأن و جلالت محمّد بن مسلم بيشتر از آن است كه از غير امام عليه السلام سؤال كند - حكم شارب چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : اگر مردى است كه يك لغزشى از او سر زده و بار اوّل شرب خمر او است ؛ من او را تعزير مىكنم ؛ - ظاهر حديث عدم ترتّب حدّ خمر بر مرتبه‌ى اوّل است - ولى كسى كه دائم‌الخمر است نه به صورت يك لغزش اتّفاقى ، او بايد هلاك گردد . هرچند ظاهر روايت بر تعزير دلالت دارد ، ولى در گذشته گفتيم : گاه كلمه‌ى حدّ به معناى اعمّ از تعزير به كار مىرود و گاه كلمه « تعزير » نيز در معناى اعمّ از حدّ اطلاق مىشود . تعزير يعنى تأديب با شدّت ؛ و حدّ يكى از مصاديق آن است . بنابراين ، روايات ديگر بيانگر مقصود از « معزّره » مىباشد ؛ يعنى حدّش همان هشتاد تازيانه است .

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 469 ، باب 4 از ابوب حدّ مسكر ، ح 5 . ( 2 ) . همان ، ص 470 ، باب 4 از ابواب حدّ المسكر ، ح 6 .